تسمه یا زنجیر تایم چیست؟

زمان مطالعه 4 دقیقه

تسمه یا زنجیر تایم یکی از اجزای موتورهای احتراق داخلی است که وظیفه آن هماهنگ نمودن چرخش میل بادامک و میل لنگ می باشد که در نتیجه آن  سوپاپ های موتور در زمان ورود سوخت و خروج دود با زمانبندی مناسب باز یا  بسته می شود. در یک موتور تداخلی، زنجیر یا تسمه تایم با زمانبندی مناسب برای جلوگیری از برخورد پیستون به سوپاپ ها بسیار حیاتی است. در شکل زیر می توانید تفاوت موتورهای تداخلی با موتورهای غیر تداخلی را ملاحظه نمایید.

موتور تداخل داخلی
موتور تداخلی: در صورت باز بودن کامل سوپاپ و بالا بودن پیستون به دلیل عدم زمان بندی مناسب، برخورد صورت می پذیرد.
موتور غیرتداخل داخلی
موتور غیرتداخلی: در صورت باز بودن کامل سوپاپ و بالا بودن پیستون به دلیل عدم زمان بندی مناسب، برخورد صورت نمی پذیرد.

 

تسمه تایم

TimingBelt

تسمه تایم معمولا لاستیک دارای دندانه هایی بر روی سطح داخلی خود می باشند. اولین بار تسمه تایم در سال ۱۹۴۵ استفاده شد. در دهه ۱۹۵۰ بیل دوین، “پنهارد” که یک موتور مخصوص مسابقه با کیفیت بالا تولید نمود که از سیلندرهای نورتن مانکس بهره می برد. او از یک لاستیک دندانه دار به منظور گردش میل بادامک بالای هر یک از سیلندرهای نورتن استفاده نمود. این موتور توانست در مسابقه ملی Sports Car Club of America (SCCA) در سال ۱۹۵۶ برنده شود.

استفاده از تسمه تایم در اولین خودرو

در سال ۱۹۶۲، گلاس ۱۰۰۴ اولین خودروی تولید انبوه بود که در آن از یک موتور با میل بادامک فوقانی به همراه تسمه تایم استفاده گردید. در اوایل دهه ۱۹۶۰ موتورهای دو میل بادامکه دارای تسمه تایم، بصورت انبوه در خودروهای Fiat 124 مورد بهره برداری قرار گرفت.

زنجیر تایم

زنجیر تایم

زنجیر تایم از نظر ظاهری شبیه به زنجیر دوچرخه است و عملکردی مشابه با تسمه تایم دارد ولی دارای طول عمر بالاتری می باشند. برخی از کارخانه های سازنده خودرو توصیه می کنند در بازه های زمانی معینی تعویض گردند و برخی دیگر اظهار دارند تا پایان عمر خودرو قابل استفاده اند و نیاز به تعویض ندارند.

مقایسه زنجیر تایم با تسمه تایم

  1. اغلب سازندگان خودرو به سمت استفاده از تسمه بجای زنجیر رفته اند.
  2. مزیت تسمه نسبت به زنجیر بی صدا بودن آن در حین کار است در حالیکه زنجیر نسبت به تسمه صدای بیشتری تولید می کند.
  3. از نظر قیمت، تسمه ها ارزانتر از زنجیر است.
  4. تسمه ها با اینکه مقاومت بالایی دارند ولی بتدریج فرسوده می شوند و می بایست بصورت دوره ای تعویض گردند. اغلب سازندگان خودرو توصیه می کنند که تسمه تایم می بایست در هر ۴۰٫۰۰۰ تا ۱۰۰٫۰۰۰ مایل تعویض گردند.تسمه تایم از میان مجموعه ای از پولی ها و سفت کننده ها عبور کرده که همواره تحت فشار می باشند. بدلیل وجود این تنش ها این پولی های نیز دچار فرسودگی شده و می بایست همزمان با تعویض تسمه تایم، تعویض گردند. اغلب سازندگان خودرو توصیه میکنند که پمپ آب نیز در هربار تعویض تسمه تایم می بایست تعویض گردد زیرا دارای طول عمری مشابه با تسمه بوده و دچار فرسودگی می شود. با توجه به تعویض پولی ها و پمپ آب، هزینه تمام شده تعویض تسمه ها بالاست.
  5. در صورت پارگی زنجیر میزان خسارت بیشتر از تسمه تایم می باشد. زیرا در صورت پاره شدن تسمه تایم فقط قسمت بالایی موتور آسیب می بیند  و می بایست تعمیر گردد در حالیکه در صورت پاره شدن زنجیر بدلیل بالا بودن میزان خسارت، تعویض موتور ارزانتر از تعمیر آن خواهد بود.
  6. زنجیر چرخ ها نیز همانند تسمه تایم ها، دارای سفت کننده می باشند تا در محل خود ثابت بمانند و میزان فشار این سفت کننده ها با فشار روغن کنترل می شود و در صورت افت فشار روغن به هر دلیلی، سفت کننده ها از کار می افتند و در نتیجه زنجیر از حالت صحیح خارج می شود و زمانبندی بهم می خورد.
  7. زنجیر تایم تاثیری بر روی پمپ آب ندارد و به همین دلیل در زمان تعویض زنجیر، معمولا نیازی به تعویض پمپ آب نیست.
  8. زنجیر تایم برخلاف تسمه تایم نیاز به روغنکاریدارد.

چرا بجای تسمه یا زنجیر  تایم از چرخ دنده استفاده نمی کنند؟

شاید این سوال به ذهن شما رسیده باشد که چرا بجای استفاده از تسمه یا زنجیر تایم که امکان پاره شدن و بروز آسیب های شدید به موتور در آن وجود دارد از چرخ دنده ها استفاده نمی شود که به نظر مقاومت بالاتری دارند!

استفاده از تسمه یا زنجیر تایم بجای چرخ دنده، به طراحان موتور اجازه می دهد تا میل بادامک ها را در فاصله دورتری از میل لنگ ها قرار دهند و در موتورها با میل بادامک چندتایی نیز استفاده از زنجیر و یا تسمه تایم این امکان را می دهد تا میل بادامک ها در فاصله بیشتری از هم قرار داده شوند.

نتیجه گیری

خیلی مهم است که تسمه تایم را در بازه ی زمانی و طول عمر استاندارد تعویض کنیم. با تعویض در موعدد مقرر شده توسط کارخانه سازنده تسمه تایم می توانیم از خطرات احتمالی ناشی از عیب تسمه تایم و همچنین هزینه ی بسیار زیادی که برای خودرو دارد اجتناب کنیم.

برخی مقالات دیگر

 

 

کلیه مطالب توسط تیم کارشناسان بوش یدک تهیه شده است.کپی برداری برای مقاصد غیر تجاری با ذکر منبع بلامانع می باشد.